https://greek-developers.gr/wp-content/uploads/2019/05/1_WFTTHyraG5i0N4u_0CTdGw.png
SHARE

Πριν λίγες μέρες είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω με τον κ. Λόη Λαμπριανίδη, Γενικό Γραμματέα Στρατηγικών και Ιδιωτικών Επενδύσεων, σε διάλογο που διοργάνωσε η Microsoft Hellas.

Το θέμα ήταν “Για ποιο λόγο οι Προγραμματιστές Ηλεκτρονικών Υπολογιστών εγκαταλείπουν την Ελλάδα”, ειδικότερα σε μια περίοδο που ο κλάδος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών παρουσιάζει τεράστια ζήτηση.

Δεν γνωρίζω αν και πώς θα αξιοποιηθεί η συζήτησή μας. Θέλω να πιστεύω ότι έγινε ένας γόνιμος διάλογος ο οποίος θα αποτελέσει τροφή για σκέψη και, κυρίως, δράση. Πάμε, όμως, στο διά ταύτα.

Γιατί οι προγραμματιστές αποτελούν ένα από τα δημοφιλέστερα εξαγόμενα προϊόντα αυτής της χώρας; Γιατί, ενώ ο κλάδος έχει αρνητική ανεργία, οι ελληνικές εταιρείες δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό; Έχοντας εργαστεί ως μισθωτός, ελεύθερος επαγγελματίας και manager για τεχνολογικά projects στην Ελλάδα και το εξωτερικό, παραθέτω τις δικές μου σκέψεις, μετά από 8 χρόνια εμπειρίας και διαρκούς τριβής με το αντικείμενο.

1) Φορητή Γνώση

Σε αντίθεση με παραδοσιακά επαγγέλματα, ο προγραμματισμός Η/Υ είναι ένα skill με καθολική εφαρμογή, χωρίς κανέναν γεωγραφικό ή γλωσσικό περιορισμό. Δείτε πχ έναν Δικηγόρο ο οποίος έχει σπουδάσει και εργαστεί στην Ελλάδα: έχει μάθει το ελληνικό νομικό σύστημα, τις ελληνικές πρακτικές, τα ελληνικά workarounds. Εάν προσπαθήσει να ασκήσει το επάγγελμά του στο εξωτερικό, θα χρειαστεί σημαντική επιμόρφωση στο νομικό σύστημα της άλλης χώρας (ή και πολιτείας!), τους κανόνες, τις συνθήκες, τον τρόπο αγόρευσης, κλπ. Δεν είναι αδύνατον, αλλά δεν είναι και piece of cake.

Αντιθέτως, ένας προγραμματιστής εφαρμόζει επακριβώς αυτά που ξέρει, χωρίς γεωγραφικό περιορισμό. Οι υπολογιστές κατανοούν τις ίδιες γλώσσες, είτε βρίσκονται στην Ελλάδα, είτε στις ΗΠΑ, είτε στη Σιγκαπούρη. Ναι, σίγουρα υπάρχει περίοδος προσαρμογής όταν κάποιος αλλάζει χώρα, αλλά η προσαρμογή αφορά μόνο τις συνθήκες διαβίωσης και όχι τον τρόπο που γίνεται η δουλειά.

Αυτό ακριβώς είναι η “φορητή γνώση”: μια δεξιότητα και πρακτική η οποία παραμένει αυτούσια σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη. Κατά συνέπεια, το να φύγει ένας προγραμματιστής από μια χώρα και να δουλέψει σε μια άλλη είναι εκ φύσεως απλούστερο σε σχέση με άλλα επαγγέλματα. Πολλές επιτυχημένες εταιρείες, μάλιστα, δεν διαθέτουν καν γραφεία — οι εργαζόμενοι δουλεύουν από απόσταση, όπου κι αν βρίσκονται.

2) Ωράρια

Ωστόσο, όσο απλό κι αν είναι να φύγει κάποιος, ελάχιστοι εγκαταλείπουν τον τόπο τους χωρίς να υπάρχει πραγματική ανάγκη. Πάμε, επομένως, σε πιο ουσιώδη ζητήματα. Κάτι που συχνά διαφεύγει της προσοχής μας είναι οι συνθήκες εργασιακής ζούγκλας που επικρατούν στην Ελλάδα. Με τον όρο “εργασιακή ζούγκλα” δεν εννοώ, φυσικά, την ελαστικότητα στην εργασία, αλλά τις πρακτικές εργοδοτών, εργαζομένων και πελατών στον τρόπο αντιμετώπισης των προγραμματιστών.

Με εξαίρεση ορισμένα ακραία παραδείγματα εργαζομένων σε startups της Silicon Valley, η πλειονότητα των προγραμματιστών στον πολιτισμένο κόσμο δουλεύουν 8 ώρες τη μέρα. Μάλιστα, το οκτάωρο είναι απολύτως σεβαστό από την πλειονότητα των σοβαρών εταιρειών, ακριβώς όπως σε κάθε επαγγελματικό κλάδο.

Κόντρα, όμως, στη λογική, οι προγραμματιστές στην Ελλάδα αναγκάζονται να εργάζονται 10, 12, και 15 ώρες ημερησίως. Η επικρατούσα νοοτροπία είναι ότι ο προγραμματισμός θεωρείται κάτι “απλό” και “εύκολο”. Ο μη-γνώστης πιστεύει αυθαίρετα ότι η δημιουργία ενός προγράμματος γίνεται σε dt, πατώντας απλώς μερικά κουμπιά. Αυτό αποτελεί επικρατούσα αντίληψη τόσο εργοδοτών όσο και πελατών.

Αγαπητέ εργοδότη: αν δεν γνωρίζεις τη φύση της δημιουργίας Software, άνοιξε σουβλατζίδικο. Το software είναι πολύπλοκο, απαιτεί συνεργασία, testing, και quality assurance. Το ότι ο προγραμματιστής ξενύχτησε προκειμένου να έχει έτοιμο το λογισμικό άρον-άρον μέσα στο παράλογο deadline που έθεσες, δεν είναι προσόν. Είναι αποτυχία στο management που εσύ κάνεις.

Τα ίδια πράγματα ισχύουν και για τους πελάτες:

Αγαπητέ πελάτη: εάν αποφασίσεις να επενδύσεις σε ένα project Λογισμικού, κάνε το σωστά. Μπορείς να έχεις Software οικονομικά. Μπορείς να έχεις Software γρήγορα. Μπορείς να έχεις Software υψηλής ποιότητας. Ποτέ, όμως, δεν θα έχεις και τα τρία ταυτόχρονα. Είναι νόμος. Το Software είναι μια επένδυση η οποία θα βοηθήσει την επιχείρησή σου να αποκτήσει περισσότερα κέρδη. Εάν δεν το δεις ως τέτοια, θα χάσεις και το χρόνο και τα χρήματά σου.

Οι πολλές ώρες συνεχούς και αδιάκοπης εργασίας δεν είναι ηρωισμός. Το αντίθετο. Προκαλούν κατακόρυφη πτώση της παραγωγικότητας και, εν τέλει, δημιουργούν χειρότερα προϊόντα λογισμικού.

3) Αμοιβές

Αφού, λοιπόν, ο κόσμος στην Ελλάδα δεν επενδύει, αναπόφευκτα οι εργοδότες προσφέρουν χαμηλές αμοιβές. Εάν μια εταιρεία παραγωγής λογισμικού δεν έχει σταθερή χρηματοροή, πώς θα πληρώσει τους προγραμματιστές της; Στην πράξη, ένας καλός προγραμματιστής θα επωμιστεί δουλειά δύο και τριών άλλων προκειμένου η εταιρεία να εξοικονομήσει χρήματα. Για ποιο λόγο αυτός ο προγραμματιστής να εξακολουθήσει να δουλεύει στην Ελλάδα; Για ποιο λόγο ο άνεργος προγραμματιστής να συνεχίσει να ψάχνει για εγχώρια εργασία;

Κατανοώ απολύτως ότι οι περισσότερες εταιρείες στην Ελλάδα είναι, πλέον, αδύνατον να καλύψουν τους ικανούς εργαζομένους σε επίπεδο μισθού, bonus και παροχών. Δικαιολογημένα, όταν ο κόσμος φοβάται να επενδύσει, τα projects λογισμικού θα είναι λιγότερα, προχειρότερα και φτηνότερα.

Είπαμε ότι η γνώση είναι φορητή. Η προοπτική του εξωτερικού φαντάζει ιδεατή. Ο μέσος μισθός στις ΗΠΑ είναι 80,000 δολλάρια (6,500 το μήνα). Για ποιο λόγο κάποιος να προτιμήσει τα 700 μικτά που θα βρει στην Ελλάδα;

Η εμπειρία μου δείχνει ότι οι προγραμματιστές που έμειναν στην Ελλάδα ανήκουν σε τέσσερις κατηγορίες:

  • Εργαζόμενοι που είναι ευχαριστημένοι με το αντικείμενο της εργασίας τους και δεν θα έφευγαν ούτως ή άλλως.
  • Εργαζόμενοι και στελέχη με μισθό σημαντικά υψηλότερο του μέσου όρου.
  • Οικογενειάρχες που αδυνατούν να μετακομίσουν λόγω συζύγου, παιδιών και άλλων υποχρεώσεων.
  • Χαμηλής ειδίκευσης εργαζόμενοι με περιορισμένο γνωστικό επίπεδο ή σοβαρή άγνοια ξένης γλώσσας.

Όλοι οι υπόλοιποι είτε έφυγαν είτε τσεκάρουν τα job boards για εξωτερικό.

4) Αστάθεια

Δυστυχώς, η έλλειψη επενδύσεων και η οικονομική καταστροφή των τελευταίων ετών δεν έφεραν μόνο χαμηλούς μισθούς. Έφεραν τρομακτική αστάθεια σε πράγματα που θεωρούσαμε δεδομένα. Σήμερα, κανείς δεν γνωρίζει το ύψος της επόμενης φορολογίας, αν θα έχει να πληρώσει, ή πόσα θα πρέπει να εξοικονομήσει για μελλοντικές οφειλές. Σε πολλές περιπτώσεις, διακυβεύεται ακόμη και η επιβίωση.

Σε ένα περιβάλλον ύφεσης, όσο μειώνεται η ιδιωτική πρωτοβουλία, τόσο θα περιορίζονται οι αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας και θα καταποντίζονται οι μισθοί. Αναπόφευκτα, λοιπόν, το παραγωγικό εργατικό δυναμικό θα αναζητήσει υψηλότερη ασφάλεια και μεγαλύτερη σταθερότητα σε χώρες που μπορούν να την προσφέρουν απλόχερα.

Εύκολα καταλήγουμε στο συμπέρασμα της παραγράφου #1: από τη στιγμή που κάποιος μπορεί να φύγει τόσο εύκολα, θα φύγει.

Υπάρχουν Λύσεις;

Αυτή τη στιγμή, η Ελλάδα προσπαθεί να επιβιώσει ανακυκλώνοντας χρήμα σε κλίμα απόλυτης εσωστρέφειας. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι πολιτικές ανάπτυξης της επιχειρηματικότητας εξαντλούνται στην διάθεση των κονδυλίων του ΕΣΠΑ. Ωστόσο, η αγορά δεν θα αναπτυχθεί μοιράζοντας δέκα και είκοσι χιλιάρικα για άνοιγμα γραφείων. Αυτά τα χρήματα γίνονται “επιβίωση”, όχι “επένδυση”. Το πρόβλημα είναι ότι η αγορά προσπαθεί να τραφεί από μια μικρή πίτα.

Όπως προτείνω πάντα, αυτό που πρέπει να γίνει είναι το ακριβώς αντίθετο: αντί να κοιτάμε πώς θα μοιράσουμε μια μικρή πίτα, ας κοιτάξουμε πώς θα την μεγαλώσουμε.

Η αύξηση της πίτας επιτυγχάνεται πρωτίστως με εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών. Πρακτικά, η λύση είναι αντί να στέλνουμε τους προγραμματιστές στο εξωτερικό, να φέρουμε περισσότερα έργα λογισμικού στο εσωτερικό. Σε αντιδιαστολή με τα υλικά αγαθά, το λογισμικό δεν χρειάζεται αποθήκες, εκτάσεις γης, ή μεταφορικά. Οι λίγες τεχνολογικές εταιρείς που ακόμη διαπρέπουν στην Ελλάδα διατηρούν το πελατολόγιό τους εκτός συνόρων.

Συχνά, τίθεται το δίλημμα εάν το unique selling proposition της Ελλάδας θέλουμε να είναι η υψηλή ειδίκευση ή το φτηνό εργατικό δυναμικό.

Δεδομένου ότι, κατ’ εμέ, “τεχνολογία ίσον καινοτομία”, θα επέλεγα την πρώτη λύση. Οι ξένες εταιρείες πρέπει να βλέπουν στην Ελλάδα ανθρώπους ικανούς να φέρουν άρτια αποτελέσματα. Η Ελλάδα είχε το ασύγκριτο πλεονέκτημα της δημόσιας ποιοτικής δωρεάν εκπαίδευσης, αλλά και της εκμάθησης ξένων γλωσσών. Οι Έλληνες εργαζόμενοι μπορούν α) να προσφέρουν υψηλή ποιότητα και β) να επικοινωνήσουν με τους ξένους πελάτες τους. Η Ελλάδα είναι φύσει εξωγενής χώρα. Μπορεί να προσφέρει λύσεις, πέρα από το να αναζητά το επόμενο ΕΣΠΑ.

Αυτό ακριβώς κάναμε επιτυχώς και στην LightBuzz, με αποτέλεσμα να συνεργαζόμαστε αποκλειστικά με ξένους πελάτες (ΗΠΑ — Καναδά) από το 2014 και εξής.

Σε προηγούμενο άρθρο μου, είχα γράψει πώς μπορούμε να γίνουμε πιο παραγωγικοί και πιο χρήσιμοι στους υπόλοιπους. Η παραγωγικότητα δεν σχετίζεται με τον αριθμό των ωρών εργασίας, αλλά με την αξία του παραγόμενου έργου. Εάν γίνουμε, συλλογικά, πιο παραγωγικοί, τότε και μόνο τότε θα αποτρέψουμε περισσότερους ικανούς πολίτες από το να εγκαταλείψουν τη χώρα.

Ακόμα και τώρα, η Ελλάδα διαθέτει μια εξαιρετική πρώτη ύλη. Το θέμα είναι αν θέλουμε να την κρατήσουμε.

Ο Βαγγέλης Πτερνέας είναι ιδρυτής της LightBuzz Software, Microsoft MVP και συγγραφέας του The Dark Art Of Freelancing.

Πηγή

SHARE

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *